Warning: Declaration of Description_Walker::start_el(&$output, $item, $depth, $args) should be compatible with Walker_Nav_Menu::start_el(&$output, $item, $depth = 0, $args = Array, $id = 0) in /wp-content/themes/gonzo/functions.php on line 0
BIERZ UDZIAŁ W PROGRAMACH SZCZEPIEŃ OCHRONNYCH PRZECIWKO WIRUSOWEMU ZAPALENIU WĄTROBY TYPU B. | kodekswalkizrakiem.pl

BIERZ UDZIAŁ W PROGRAMACH SZCZEPIEŃ OCHRONNYCH PRZECIWKO WIRUSOWEMU ZAPALENIU WĄTROBY TYPU B.

Około 18% nowotworów w populacji światowej przypisuje się przewlekłym zakażeniom wirusowym, bakteryjnym i pasożytniczym. W UE dotyczy to 10% nowotworów, w tym przede wszystkim raka szyjki macicy, wątroby i żołądka oraz niektórych nowotworów układu krwiotwórczego. W ciągu ostatnich 30 lat dzięki postępom w zakresie wykrywania przewlekłych zakażeń gwałtownie wzrosła wiedza na temat roli czynników zakaźnych w etiologii nowotworów złośliwych. Wbrew wcześniejszym poglądom, leczenie przeciwbakteryjne i przeciwwirusowe oraz programy szczepień stały się istotnym sposobem walki z nowotworami.

 

Poniżej omówiono 4 główne typy nowotworów złośliwych związanych z czynnikami zakaźnymi (ryc. 7), uwzględniając zwłaszcza obecne możliwości zapobiegania tym chorobom w krajach UE.

 

 

Każdego roku około 25 000 kobiet w UE zapada na raka szyjki macicy. W 99% materiałów z biopsji raka szyjki macicy na świecie wykrywa się kilkanaście typów HPV. W Europie w 56% spośród ponad 3000 wycinków raka szyjki macicy zidentyfikowano typ 16 HPV, a 5 typów HPV (16, 18, 31, 33, 45) wykryto łącznie w ponad 85% wycinków. Zakażenie tymi szczepami HPV jest kilkadziesiąt razy rzadsze w grupie kontrolnej kobiet zdrowych. Nie ma obecnie skutecznej metody leczenia zakażenia wirusem HPV, są natomiast dostępne bardzo czułe i swoiste testy na obecność DNA tego wirusa w komórkach nabłonka szyjki macicy. Istnieją wystarczające dane uzasadniające zalecanie testów na obecność HPV u kobiet z jakimikolwiek nieprawidłowymi zmianami w obrazie cytologicznym. Wykonywanie tych testów ułatwia monitorowanie chorych leczonych z powodu zmian typu CIN, a jeśli wyniki obecnie prowadzonych badań okażą się zgodne z przewidywanymi, testy te mogą stanowić interesującą alternatywę dla badań cytologicznych w podstawowych badaniach przesiewowych raka szyjki macicy.

Badanie kliniczne przeprowadzone w USA w grupie 1523 młodych kobiet niezakażonych wirusem HPV 16 wykazało, że szczepionka profilaktyczna oparta na rekombinowanych białkach L1 otoczki wirusa HPV typu 16 jest bezpieczna, wysoce immunogenna i skutecznie zabezpiecza przed przewlekłym zakażeniem tym typem wirusa. Poliwalentna szczepionka przeciwko najczęstszym typom HPV, stosowana sama lub równocześnie z badaniami przesiewowymi, może się więc stać najskuteczniejszym sposobem profilaktyki raka szyjki macicy. Szczepienia mogłyby być korzystne dla kobiet nieuczestniczącym w programach badań przesiewowych na obszarze UE, a połączenie szczepień z realizowanymi obecnie programami takich badań przyczyniłoby się do znacznych oszczędności (np. dzięki rzadszemu wykonywaniu testów przesiewowych i ograniczeniu kosztów leczenia).

 Każdego roku na obszarze UE odnotowuje się około 30 000 nowych przypadków pierwotnego raka wątroby. W ciągu ostatnich 20 lat zapadalność i umieralność z tego powodu wzrosła w populacjach mężczyzn we Włoszech, Francji i w Niemczech. Przyczyną większości przypadków raka wątroby w Europie jest przewlekłe zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu B (HBV) lub C (HCV). W Polsce około 300 000 osób jest przewlekle zakażonych HBV. W badaniu dużej liczby przypadków raka wątroby w 6 europejskich ośrodkach leczenia chorób wątroby jedynie w 29%
spośród 503 przypadków nie stwierdzono markerów zakażenia HBV lub HCV. Na szczęście w Polsce zmniejsza się liczba nowych zakażeń HBV (w 1990 r. – 15 000 przypadków, w 2000 r. – 2000 przypadków). Wynika to prawdopodobnie z poprawy warunków sanitarno-higienicznych ludności, a przede wszystkim z programu szczepień, który stopniowo obejmuje coraz większą część populacji kraju.

 Skuteczna szczepionka przeciwko zakażeniu HBV jest dostępna od 20 lat. Ze względu jednak na małą częstość występowania zakażenia HBV w populacji ogólnej w kilku krajach należących do UE (np. w Danii, Finlandii, Irlandii, Holandii, Szwecji i Wielkiej Brytanii) nie szczepi się rutynowo dzieci przeciwko HBV (www.who.int), a w innych państwach (np. w Belgii, Francji i Niemczech) odsetek osób zaszczepionych nie przekracza 50%. Należy jednak rozważyć zmianę polityki poszczególnych krajów w zakresie powszechnych szczepień przeciwko HBV, gdyż wybiórcze szczepienia grup dużego ryzyka rzadko okazują się skuteczne, a coraz częstsze podróże i migracje ułatwiają mieszanie się grup dużego i małego ryzyka zakażenia – przekonują zatem argumenty wskazujące na celowość szczepień przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B wszystkich osób planujących wyjazd do regionów, w których stwierdza się duże lub średnie ryzyko zakażenia HBV. Do zakażenia podczas podróży może dojść w następstwie korzystania z usług szpitali i przychodni w krajach o dużym ryzyku zachorowania.

 Obecnie w Polsce prowadzi się szczepienia noworodków, młodzieży w wieku 14 lat, osób należących do grup ryzyka, osób z bliskiego otoczenia chorych zakażonych HBV oraz ostatnio również pacjentów z przewlekłą chorobą wątroby (w szczególności zakażonych HCV). Program szczepień ochronnych w Polsce nie przewiduje wśród szczepień zalecanych immunizacji osób podróżujących w rejony o dużej i pośredniej endemiczności wirusowego zapalenia wątroby typu B. Zakażenia HBV u młodych dorosłych (zwykle w wyniku kontaktów seksualnych lub przez skażone igły) wiążą się co prawda z o wiele mniejszym ryzykiem rozwoju przewlekłego zapalenia i raka wątroby niż zakażenie podczas porodu lub w dzieciństwie, stanowią one jednak częstą przyczynę ostrego zapalenia wątroby.

 Zakażenia HCV stanowią coraz większy problem w niektórych częściach UE, zwłaszcza we Włoszech, w Grecji i Hiszpanii oraz w niektórych grupach społecznych, głównie osób uzależnionych, przyjmujących narkotyki dożylnie. W ciągu ostatnich kilku lat obserwuje się w Polsce wzrost liczby osób hospitalizowanych z powodu marskości wątroby i raka wątrobowokomórkowego związanego z zakażeniem HCV (obecnie liczba takich zachorowań dorównuje liczbie chorych z marskością wątroby po zakażeniu HBV). Po około 20 latach trwania zakażenia HCV co najmniej u 20% chorych z przewlekłym zapaleniem wątroby typu C dochodzi do rozwoju marskości wątroby. Marskość jest z kolei bardzo silnym czynnikiem ryzyka wystąpienia raka wątrobowokomórkowego. Nie opracowano jeszcze szczepionki przeciwko HCV (trudności w jej opracowaniu wiążą się przede wszystkim z występowaniem różnych typów genetycznych tego wirusa i dużą zmiennością jego budowy antygenowej w przebiegu zakażenia), a skuteczność leczenia wszystkich osób z dodatnim wynikiem testu na RNA wirusa HCV z użyciem pegylowanego interferonu-2alfa (samego lub w połączeniu z rybawiryną) jest nadal przedmiotem badań. Na razie więc profilaktyka zakażeń HCV polega na surowej kontroli krwi i produktów krwiopochodnych oraz na unikaniu stosowania niejednorazowych igieł podczas zabiegów medycznych i
niemedycznych (np. akupunktury, tatuażu itp.). Należy również pamiętać o przestrzeganiu standardów higieny osobistej oraz unikać wykonywania zbędnych badań inwazyjnych (m.in. częstego pobierania krwi lub endoskopii).

 Zakażenie Helicobacter pylori (Hp) wiąże się z około 6-krotnym wzrostem ryzyka zachorowania na nowotwory złośliwe żołądka (z wyjątkiem raka wpustu). Z ogólnej liczby około 78 000 nowych zachorowań na raka żołądka wykrywanych każdego roku na obszarze UE około 65% można przypisywać Hp, zakładając, że powszechność występowania zakażeń Hp w populacji wynosi około 35%. Obecnie dostępna metoda leczenia zakażeń Hp – z użyciem inhibitorów pompy protonowej i antybiotyków – jest skuteczna; poważne utrudnienia stanowią niestosowanie się chorych do wymogów leczenia, antybiotykooporność bakterii i nawroty zakażeń. Ponadto, choć leczenie zakażeń Hp może wywoływać regresję chłoniaków żołądka, nie wykazano, że taka terapia zmniejsza zagrożenie rozwojem raka żołądka. Prace nad szczepionką przeciwko Hp są prowadzone według różnych koncepcji, z wykorzystywaniem wybranych antygenów Hp, a w szczególności ureazy, cytotoksyny wakuolizującej (VacA) oraz białka aktywującego neutrofile (NAP). Niestety nadal niewiele wiadomo na temat naturalnego przebiegu zakażenia Hp i cech skutecznej odpowiedzi immunologicznej przeciwko temu patogenowi. Firmy farmaceutyczne niezbyt chętnie inwestują w długotrwałe i niegwarantujące powodzenia prace nad tą szczepionką, tym bardziej że zakażenie Hp uważa się za coraz rzadsze i łatwo poddające się leczeniu.

 Czwartą grupą nowotworów złośliwych, w których patogenezie prawdopodobną lub udowodnioną rolę odgrywają czynniki zakaźne, są nowotwory układu krwiotwórczego – chłoniaki nieziarnicze (NHL), ziarnica złośliwa i białaczki. Na obszarze UE odnotowuje się około 104 000 nowych przypadków tych chorób rocznie. Niektóre wirusy (wirus Epsteina i Barr [EBV], ludzki wirus niedoboru odporności [HIV], ludzki wirus limfocytotropowy typu 1 [HTLV-1], wirus opryszczki zwykłej typu 8 [HSV-8] i HCV) oraz bakterie (Hp) odpowiadają za trudny do ustalenia odsetek przypadków chłoniaków nieziarniczych i ziarnicy złośliwej. Z niezidentyfikowanym czynnikiem lub czynnikami zakaźnymi mogą się również wiązać białaczki wieku dziecięcego. Podobnie jak w przypadku Hp i chłoniaków żołądka, leczenie zakażenia HCV prowadzi niekiedy do regresji chłoniaków nieziarniczych o umiejscowieniu pozawęzłowym. Intensywna terapia antyretrowirusowa (HAART) u osób zakażonych HIV zmniejsza ryzyko zachorowania na mięsaka Kaposiego, lecz – jak dotąd – nie dotyczy to chłoniaków nieziarniczych. Rozpoznawanie i leczenie zakażeń związanych z nowotworami układu krwiotwórczego to jedno z najważniejszych zadań opieki zdrowotnej w Unii Europejskiej, gdyż obserwuje się stały wzrost liczby zachorowań oraz liczby osób z grup dużego ryzyka (np. poddanych immunosupresji jatrogennej oraz zakażonych HIV).

 Podsumowując, czynniki zakaźne są przyczyną rozwoju znacznego odsetka nowotworów złośliwych w UE. Obecnie do priorytetów należy rozszerzenie programów szczepień przeciwko HBV oraz wprowadzenie testów na HPV do badań przesiewowych w kierunku raka szyjki macicy. Jedną z najbardziej obiecujących metod profilaktyki lub nawet leczenia niektórych typów nowotworów złośliwych stanowią szczepionki przeciwko zakażeniom prowadzącym do rozwoju tych nowotworów. Z powodu ogromnych kosztów opracowywania nowych szczepionek należy aktywnie zachęcać instytucje państwowe i prywatne (jak w przypadku Globalnego
Sojuszu na rzecz Szczepionek i Immunizacji [GAVI] działającego na rzecz krajów rozwijających się) do wspólnych prac, zwłaszcza nad opracowaniem szczepionek przeciwko HCV i Hp.


Back to Top ↑