Warning: Declaration of Description_Walker::start_el(&$output, $item, $depth, $args) should be compatible with Walker_Nav_Menu::start_el(&$output, $item, $depth = 0, $args = Array, $id = 0) in /wp-content/themes/gonzo/functions.php on line 0
KOBIETY PO 25. R. ŻYCIA POWINNY UCZESTNICZYĆ W BADANIACH PRZESIEWOWYCH W KIERUNKU RAKA SZYJKI MACICY | kodekswalkizrakiem.pl

KOBIETY PO 25. R. ŻYCIA POWINNY UCZESTNICZYĆ W BADANIACH PRZESIEWOWYCH W KIERUNKU RAKA SZYJKI MACICY

Badania należy prowadzić w ramach programów podlegających procedurom kontroli jakości zgodnym z „Europejskimi wytycznymi kontroli jakości badań przesiewowych w kierunku raka szyjki macicy”.

 

W krajach rozwijających się rak szyjki macicy należy do najczęstszych nowotworów złośliwych i stanowi około 25% wszystkich nowotworów u kobiet. W krajach wysoko rozwiniętych choroba ta występuje rzadziej. W krajach Europy Środkowej i Wschodniej zapadalność na postać inwazyjną raka szyjki macicy wynosi 15-25 na 100 000 kobiet rocznie (z poprawką na wiek w odniesieniu do populacji standardowej świata). W Europie Północnej przed wdrożeniem na szeroką skalę programów badań przesiewowych roczna zapadalność wynosiła 15-30 na 100 000 kobiet.

Efektywności badań przesiewowych nie oceniano w badaniach z randomizacją. Uzyskano jednak wystarczające dowody skuteczności oceny wymazu z szyjki macicy (metodą Papanicolaou) wykonywanego co 3-5 lat, pochodzące z badań kliniczno-kontrolnych i kohortowych. Ich uzupełnienie stanowią przesłanki z trendów czasowych i różnic geograficznych związanych z prowadzeniem badań przesiewowych. Największe, wieloośrodkowe badanie koordynowane przez IARC wykazało, że całkowite wyeliminowanie tej choroby nie jest możliwe, a ujemny wynik wymazu oznacza, że w ciągu kilku lat z prawdopodobieństwem wynoszącym około 90% u danej kobiety nie rozwinie się rak szyjki macicy. Obserwacja ta jest zgodna z biologią rozwoju raka szyjki macicy, stwierdzono bowiem, że w ciągu zaledwie kilku lat większość zmian przedinwazyjnych ulega przekształceniu w raka inwazyjnego.

 Na poziomie populacji skuteczność badań przesiewowych jest nieco mniejsza. W niektórych krajach skandynawskich spadek zapadalności wśród kobiet w grupach wiekowych poddawanych najbardziej intensywnym badaniom przesiewowym wyniósł około 80%. Po wielu latach zorganizowanego prowadzenia badań przesiewowych w połowie lat 80. XX wieku całkowita zapadalność wynosiła 5-15 na 100 000 kobiet. Badaniami przesiewowymi należy objąć wszystkie kobiety po 25. roku życia. Uzyskano ograniczone dane potwierdzające przydatność badań przesiewowych u kobiet po 60. roku życia, przypuszczalnie dlatego, że częstość występowania zmian patologicznych dużego stopnia (CIN 2 i 3) zmniejsza się po przekroczeniu wieku średniego. Badania przesiewowe w tej grupie wiekowej wiążą się z niebezpieczeństwem wyników fałszywie dodatnich, a w konsekwencji z niepotrzebnymi interwencjami operacyjnymi. U kobiet w starszym wieku, u których 3 kolejne (lub więcej) ostatnio wykonywane badania wymazów z szyjki macicy dały wynik ujemny, prawdopodobnie właściwe jest przerwanie badań przesiewowych. Podobnie u kobiet po wycięciu macicy, u których pozostawiono część szyjki macicy, dane, które mogłyby sugerować korzyści zdrowotne z prowadzenia badań przesiewowych, są skąpe.

Zorganizowany program badań przesiewowych musi zawierać kilka zasadniczych elementów. Ważne jest określenie populacji, która ma być objęta badaniem. Skuteczne zainteresowanie uczestnictwem w badaniach umożliwia jedynie kierowanie indywidualnych zaproszeń i jednoczesne prowadzenie akcji informacyjnej w środkach masowego przekazu. Na poprawę frekwencji wpływa również nieodpłatny charakter badania. Nieodzowna jest stała kontrola jakości na wszystkich etapach postępowania, jak również ciągłe monitorowanie i ocena odsetka wykrywanych
nowotworów złośliwych oraz wyników fałszywie dodatnich i fałszywie ujemnych. Można osiągnąć niemal maksymalną skuteczność, organizując program przesiewowy o szerokim zasięgu, obejmujący kobiety od 25. roku życia; badanie należy powtarzać co 3-5 lat do 60. roku życia. Rozszerzenie tych założeń można rozważać jedynie wówczas, jeśli badaniom zostały poddane wszystkie kobiety z tej grupy, dysponuje się odpowiednimi środkami oraz analizą ekonomiczną opłacalności planowanych zmian. W krajach Europy stosowane są zasady sformułowane w „Europejskich wytycznych kontroli jakości badań przesiewowych w kierunku raka szyjki macicy”.

Najpoważniejszy czynnik ryzyka raka szyjki macicy stanowi przenoszone drogą płciową zakażenie niektórymi szczepami HPV. Dzięki nowoczesnym metodom wykrywania stwierdzono DNA wirusa HPV w ponad 90% przypadków raka płaskonabłonkowego i w 75-85% przypadków zaawansowanej śródnabłonkowej neoplazji szyjki macicy (ang. cervical intraepithelial neoplasia – CIN). Ze względu na udział zakażenia HPV w rozwoju raka szyjki macicy wykrywanie tego wirusa może stanowić obiecującą metodę badań przesiewowych. W badaniu, którym objęto 2009 kobiet poddawanych rutynowej ocenie przesiewowej w Anglii i Walii, wykazano, że w badaniu cytologicznym nie wykryto 44% rozpoznanych przypadków CIN 2 i CIN 3 (zidentyfikowano je dzięki testom wykrywającym HPV [dla typów 16, 18, 31 i 33]); dalsze 22% zmian wiązało się z dodatnim wynikiem tego testu, a jedynie granicznymi lub nieznacznymi zmianami w obrazie cytologicznym. Niemniej jednak 25% zmian typu CIN 2 i CIN 3 nie zostało wykrytych za pomocą testów dla wymienionych 4 typów HPV. Rutynowe stosowanie w badaniach przesiewowych testów wykrywających HPV jest obecnie niezmiernie ważne ze względu na powszechność zakażenia wirusem HPV wśród kobiet przed 30. rokiem życia oraz szczególne zagrożenie u kobiet po 30. roku życia, u których zakażenie to trwa wiele lat. Ocena przydatności tych testów w badaniach przesiewowych powinna mieć znaczenie priorytetowe, gdyż w przyszłości mają one szansę stać się ważnym elementem wykrywania zmian szyjki macicy.


Back to Top ↑